Wat is het verschil tussen aardewerk, keramiek en porselein?

Wat is porselein?

Porselein is de hardste en fijnste keramieksoort, gebakken tussen 1300 en 1500 graden Celsius, waardoor het vrijwel dicht bakt en nauwelijks vocht opneemt. Die hoge temperatuur is meteen het belangrijkste verschil met aardewerk.

De basis is een mengsel van kaolien, veldspaat en kwarts. Kaolien is een zuivere witte kleisoort, en daaraan dankt porselein zijn kleur: vrijwel altijd wit of gebroken wit. Tijdens het bakken sintert het materiaal. Dat betekent dat de korrels aan elkaar versmelten en de holtes tussen die korrels dichtlopen. De wateropname van echt porselein blijft daardoor onder de 0,5 procent.

Dat verklaart de eigenschappen die je in de horeca terugziet. Porselein is sterk, licht en niet poreus, dus het neemt geen koffie, vet of kleurstof op. Houd je een dun bord voor een lamp, dan schemert je hand er soms doorheen. Tik met je nagel tegen de rand en je hoort een heldere, lang nagalmende klank. Bij aardewerk klinkt diezelfde tik dof. Ben je op zoek naar servies voor dagelijks gebruik in een zaak, dan is dit de reden dat vrijwel alle bedrukte serviezen van porselein zijn.

Het productieproces telt meestal twee bakbeurten: eerst de biscuitbrand, waarbij de ruwe vorm hard wordt gebakken, daarna het glazuur en de glansbrand. Binnen porselein bestaan varianten. Premium porselein is iets dikker en zwaarder, vaak met een warme, gebroken witte tint. Bone china is de verfijndste soort en wordt deels gemaakt van gecalcineerd runderbeenderpoeder, wat het extreem wit en licht doorschijnend maakt. Ondanks de flinterdunne wanden blijft het verrassend sterk, en daarom kies je het vooral voor fine dining en luxe hotellerie. In onze blog over bone china lees je er meer over.

Wat is aardewerk of keramiek?

Keramiek is de verzamelnaam voor alles wat van klei wordt gevormd en door bakken uithardt; aardewerk is daarbinnen de soort die op lage temperatuur wordt gebakken en poreus blijft. Porselein is dus ook keramiek. Dat is de nuance die online vaak ontbreekt, want veel websites gebruiken aardewerk en keramiek als synoniem voor elkaar.

Vergelijk het met hout. Hout is de verzamelnaam, terwijl eiken, beuken en grenen de soorten zijn. Zo is keramiek de familie, en zijn aardewerk, steengoed en porselein de varianten daarbinnen.

Aardewerk wordt gebakken op 800 tot 1150 graden. Bij die temperatuur sluit de klei niet volledig, waardoor de scherf poreus blijft. Afhankelijk van de kleisoort en de baktemperatuur kan die grofweg 5 tot 10 procent water opnemen. De glazuurlaag houdt dat vocht buiten en maakt het krasbestendig. Daar staat de warme, ambachtelijke uitstraling tegenover, in veel meer kleuren en structuren dan porselein, wat het populair maakt in casual horeca en natuurlijke concepten. Let wel op bij het stapelen: doordat de structuur minder dicht is, chipt aardewerk sneller bij een stoot, en craqueleert het glazuur eerder.

En steengoed dan?

Steengoed, in de volksmond stoneware, is sterker aardewerk van fijnkorrelige klei, gebakken op 1150 tot 1250 graden. De wateropname zakt daardoor tot onder de 3 procent en de scherf wordt een stuk dichter.

Steengoed is de middenweg. Het houdt de stoere look waar veel restaurants en koffiebars op vallen, maar kan beter tegen de hectiek van een drukke zaak dan gewoon aardewerk.

Wat zijn de voor- en nadelen van porselein en aardewerk?

Het verschil zit vooral in porositeit: hoe hoger de baktemperatuur, hoe dichter de scherf en hoe minder snel het materiaal chipt of vocht opneemt. Porositeit is de mate waarin een materiaal kleine holtes bevat die water en vlekken opzuigen.

Porselein is licht in de hand en sterk in gebruik, gaat probleemloos door een industriële vaatwasser en houdt jarenlang zijn glans. Het nadeel: je zit vrijwel altijd aan wittinten vast, en warmte geleidt het maar matig. Aardewerk en steengoed geven je juist kleur en structuur, maar vragen meer voorzichtigheid bij stapelen en spoelen. Aardewerk laat je bovendien niet urenlang in een vochtige machine staan. Goed geglazuurd keramiek mag verder gewoon de magnetron in, porselein net zo goed.

Voor intensief gebruik in de horeca is hard porselein van horecakwaliteit daarom de meest duurzame en consistente keuze. Wil je een verfijndere uitstraling op tafel, dan is bone china de premium variant.

Wat voor producten verkoopt Riké?

Het servies in onze webshop is gemaakt van 100% porselein van horecakwaliteit, bestand tegen dagelijks gebruik, industriële vaatwassers en eindeloos stapelen. We werken met merken als Maastricht Porselein, Palmer Hotelware en Mammoet, naast ons eigen premium huismerk.

Dat we uitsluitend porselein voeren, heeft alles te maken met wat er daarna gebeurt. Het gladde, dichte oppervlak leent zich uitstekend voor servies bedrukken: met zeefdruk en een inbrandproces op hoge temperatuur versmelt de keramische inkt met de glazuurlaag, waardoor je logo of slogan scherp blijft, ook na duizenden vaatwasbeurten. Op een poreuzere scherf met een dikkere, snel craquelerende glazuurlaag is dat resultaat veel lastiger te garanderen.

Wil je zeker weten dat de druk nooit vervaagt, dan kan het logo ook onder het glazuur worden aangebracht. Het proces draait dan om: eerst gaat de druk op het biscuit, daarna pas de glazuurlaag eroverheen. Voor Le Bistro in Deventer deden we dat met borden waarop zowel een tweekleurig logo als een lijn rond de rand staat. Die lijn ligt letterlijk onder glas, dus een mes of een schuurspons komt er niet bij.

Bedrukken kan al vanaf 24 stuks, dus ook een kleine zaak kan met eigen servies voor de dag komen. Combineer het met bedrukt glaswerk voor een complete merkbeleving aan tafel.

Veelgestelde vragen

Is porselein keramiek?

Ja, porselein is een soort keramiek. Keramiek is de overkoepelende categorie voor alle voorwerpen van gebakken klei, en porselein is daar de hoogwaardigste variant van. Andere voorbeelden binnen keramiek zijn aardewerk en steengoed. Porselein onderscheidt zich door zijn hardheid, witte kleur en dichte structuur.

Wat is het verschil tussen aardewerk en porselein?

Aardewerk wordt gebakken op 800 tot 1150 graden en blijft poreus, met een robuustere uitstraling en meer kleurmogelijkheden. Porselein wordt gebakken op 1300 tot 1500 graden, bakt vrijwel volledig dicht en is daardoor sterker, lichter en soms licht doorschijnend. Voor intensief gebruik is porselein de betere keuze.

Hoe herken je porselein?

Houd het bord of kopje tegen het licht: bij dun porselein zie je de contouren van je hand er vaag doorheen. Tik daarna met je nagel tegen de rand. Porselein geeft een heldere, nagalmende klank, aardewerk klinkt dof. Kijk ook naar de onderkant: de onglazuurde voetring van porselein is fijn en wit.

Wat is sterker: porselein of keramiek?

Die vraag is eigenlijk misleidend, want porselein is zelf een soort keramiek. Vergelijk je porselein met aardewerk of steengoed, dan is porselein de sterkste. Door de hoge baktemperatuur heeft het de hoogste dichtheid, chipt het minder snel en neemt het nauwelijks vocht op.

Kan porselein in de oven?

Porselein van horecakwaliteit kan tegen hitte, maar niet tegen plotselinge temperatuurwisselingen. Zet het daarom in een koude oven en laat het langzaam meewarmen, en zet een heet bord nooit direct onder koud water. Controleer altijd het symbool op de bodem, want niet elk model is ovenbestendig.

Is keramiek vaatwasbestendig?

Ja, keramiek met een goede glazuurlaag is bestand tegen de vaatwasser. Dat geldt zeker voor porselein en steengoed. De glazuurlaag sluit de klei af voor vocht en reinigingsmiddelen. Laat aardewerk wel niet urenlang in een vochtige machine staan. Goed afgewerkt keramiek mag ook in de magnetron.

Wat is bone china?

Bone china is een zeer witte, verfijnde porseleinsoort die deels bestaat uit gecalcineerd runderbeenderpoeder. Dat geeft het servies een warme, melkwitte glans en een lichte doorschijnendheid. Ondanks de dunne wanden is het sterk. Het geldt als de premium keuze voor fine dining en luxe hotellerie.

Wat is steengoed?

Steengoed is een keramieksoort die tussen aardewerk en porselein in zit. Het wordt gebakken op 1150 tot 1250 graden en is daardoor sterker en minder poreus dan gewoon aardewerk. Het houdt de ambachtelijke uitstraling, maar is niet zo verfijnd en licht als porselein.

Kies bewust, serveer sterker

Het verschil tussen aardewerk, steengoed en porselein lijkt klein, maar het bepaalt hoe je servies presteert: hoe vaak je moet vervangen, hoe het eruitziet na een jaar en hoe het uit de vaatwasser komt. Twijfel je welk materiaal past bij jouw zaak? Bekijk gerust de mogelijkheden of bel ons even, we denken graag met je mee.